Các luật sư cho rằng quy trình khiếu nại nội bộ về di trú là một "con hổ không răng" đối với người nộp đơn xin visa.
Cơ quan Di trú New Zealand (INZ) đã nhận hơn 6500 khiếu nại trong năm qua, giảm so với 9500 khiếu nại vào năm 2019.
Các luật sư di trú Pooja Sundar và Stewart Dalley cho biết những người ở nước ngoài khi nộp đơn thường nhận được lý do mơ hồ, hoặc không có lý do, về việc visa của họ bị từ chối.
Quyết định về visa tạm thời — chẳng hạn như visa du lịch hoặc thăm gia đình — chỉ có thể được kháng cáo nếu đương đơn đã ở trong nước để gia hạn visa hoặc chuyển sang loại visa khác.
Trong những tình huống đó, INZ phải cung cấp lý do bằng văn bản, cũng như cơ hội để phản hồi các lo ngại về đơn xin visa trước khi quyết định cuối cùng được đưa ra.
Dalley cho biết việc không cung cấp cơ chế như vậy cho người nộp đơn ở nước ngoài là không công bằng, vì họ chỉ có thể sử dụng quy trình khiếu nại và phản hồi — vốn không xem xét liệu quyết định có đúng hay không và không hiệu quả.
"Tôi nghĩ nên có ai đó xem xét tính xác thực của đơn xin visa hơn là chỉ quy trình được tuân thủ," ông nói.
"Nếu không có cơ chế như vậy, thì các cán bộ xét duyệt sẽ có quá nhiều quyền quyết định trong vai trò của mình mà không có sự giám sát nào, ngoại trừ sự giám sát theo thủ tục."
Các luật sư di trú Pooja Sundar và Stewart Dalley. (Nguồn: rnz.co.nz)
Thách thức các quyết định sai sót
"Khi cán bộ xét duyệt biết trong đầu rằng không ai có thể xem xét lại quyết định này, rằng nó không thể bị kháng cáo, không có ai xem xét lại, thì động lực để đưa ra quyết định đúng đắn ở đâu? Và có bao nhiêu quyết định sai sót được đưa ra khi không có sự giám sát?"
Khi các quyết định được kháng cáo lên tòa án di trú và bảo vệ, hơn một phần ba các trường hợp từ chối cư trú bị lật ngược, ông nói.
Sundar mong muốn các cán bộ xét duyệt cần yêu cầu người nộp đơn ở nước ngoài — những người mà phí visa du lịch đã tăng 60% một năm trước lên 341 đô la — cung cấp thêm thông tin nếu họ không chắc chắn về đơn, và cho phép xem xét lại quyết định.
"Tôi đã nghe các câu chuyện và biết về các tình huống mà gia đình cố gắng đến thăm từ nhiều nơi trên thế giới, đến New Zealand cho các sự kiện cụ thể, hoặc nếu họ có kỳ nghỉ ở nơi của họ," Sundar nói.
"Và họ sẽ có lý do để quay về "quê nhà" và họ đã cung cấp điều này cho Cơ quan Di trú New Zealand, nhưng vì có thể do nguồn gốc của họ hoặc vì những gì cán bộ di trú giả định về đơn, họ bị từ chối.
"Và trong tình huống đó, lựa chọn là nộp đơn lại hoặc khiếu nại. Nhưng quy trình khiếu nại thực sự không dẫn đến đâu. Và vì vậy những người đó phải xem xét việc trả tiền cho chuyến bay lại, có thể, và trả phí nộp visa lại, và trải qua quy trình lại. Và nếu bị từ chối lần nữa, thì chúng ta quay về điểm xuất phát, nộp đơn lại, hoặc quy trình khiếu nại.
"Một hệ thống đáng tin cậy đòi hỏi sự minh bạch, lý do rõ ràng, và một con đường thực sự để thách thức các quyết định sai sót."
Các tòa án di trú trước đây đã phán quyết rằng khi ai đó tham gia với New Zealand, luật pháp của nước này áp dụng cho họ và họ được hưởng quyền công lý tự nhiên.
Nhưng Dalley cho biết văn phòng Ủy ban Nhân quyền không thể điều tra các vấn đề liên quan đến di trú và biện pháp duy nhất là xem xét tư pháp tốn kém tại Tòa án Tối cao.
"Vì vậy chúng ta đã loại trừ điều này theo Đạo luật Nhân quyền, điều này dường như hơi vô lý khi chúng ta ký kết hiệp ước quốc tế về nhân quyền nhưng lại chà đạp lên chúng khi liên quan đến các thiết lập chính sách di trú của chúng ta. Có điều gì đó sai sót ở đây."
Cơ quan Di trú New Zealand đã xem xét lại cách xử lý phản hồi hơn một thập kỷ trước và đưa ra hệ thống mới vào năm 2017.
Nó bị chỉ trích vì thu hẹp phạm vi những gì mọi người có thể khiếu nại - vì nó không thể liên quan đến chính quyết định của cán bộ xét duyệt.
Quản lý khiếu nại của INZ, Katy Goodwin, cho biết mặc dù người nộp đơn visa tạm thời ở ngoài New Zealand không có quyền kháng cáo hoặc xem xét lại, "các cán bộ di trú có thể xem xét lại đơn nếu thông tin mới và thuyết phục được cung cấp kịp thời".
“Nếu một người ở nước ngoài bị từ chối visa tạm thời, họ nên nộp hồ sơ mới với đầy đủ và chính xác các thông tin cần thiết, đồng thời giải đáp những lo ngại còn tồn tại từ hồ sơ đã bị từ chối. Nếu người nộp đơn không chắc chắn về yêu cầu, họ nên kiểm tra điều kiện của từng loại visa trên trang web của INZ.”
Bà cho biết số lượng khiếu nại trong năm ngoái là mức thấp nhất kể từ khi hệ thống phản hồi mới được triển khai.
